HUWELIJKSVOORWAARDEN TROUWEN ZONDER SPECIALE REGELING EEN VOORBEELD
aan bezittingen ?100.000,-
waarin ieder van de echtgenoten is gerechtigd voor de helft ofwel ?45.000,-.
De man bezat vóór zijn huwelijk een negatief vermogen van ?10.000,-; hij
bezit thans (een positief vermogen van) ?45.000,-. Hij is er dus ?55.000,-
op vóóruit gegaan.
Ditzelfde bedrag heeft de vrouw door haar huwelijk financieel 'ingeboet':
zij bezat vóór haar huwelijk ?100.000,- en nu nog maar ?45.000,-. Die
vermogensvermenging geldt niet alleen voor de bezittingen en schulden die
bij de aanvang van het huwelijk aanwezig zijn, maar ook voor alles wat de
echtgenoten gedurende hun huwelijk verkrijgen. Ook de schulden die één van
de echtgenoten tijdens het huwelijk aangaat, worden gemeenschappelijk.
Dit wettelijk systeem heeft tot gevolg dat hun gezamenlijk vermogen ook kan
worden aangesproken voor alle schulden die één van hen heeft gemaakt.
TROUWEN OP HUWELIJKSVOORWAARDEN
Het uitsluiten van iedere vermogensvermenging is vooral van belang wanneer
één van de echtgenoten een risicodragend beroep uitoefent of dat gaat doen,
zoals een zelfstandige ondernemer, een huisarts, een schrijver of een
advocaat. Door de huwelijksvoorwaarden wordt bereikt dat de door die
echtgenoot gemaakte schulden niet kunnen worden verhaald op de bezittingen
van de andere echtgenoot.
Het maken van huwelijksvoorwaarden hoeft niet te betekenen dat ook de
inkomsten van de echtgenoten gescheiden blijven. Veelal maken echtparen de
bepaling dat zij jaarlijks samenvoegen wat ieder van hen van zijn inkomsten
heeft overgehouden en dat zij dat overschot samen delen (het
verrekenbeding). Deze verdeling kan jaarlijks, bijvoorbeeld op een vast
moment, worden uitgevoerd. Hiermee wordt voorkomen dat later over meerdere
jaren moet worden verrekend, met alle onduidelijkheden van dien.
Vanzelfsprekend hoeft de verdeling niet onder de kerstboom of op
oudejaarsavond plaats te vinden. Die verdeling hoeft vanzelfsprekend niet
onder de kerstboom of op oudejaarsavond plaats te vinden.
De huwelijksvoorwaarden gelden pas tegenover buitenstaanders, als zij zijn
ingeschreven in het openbaar huwelijksgoederenregister dat wordt gehouden
bij de griffie van de rechtbank binnen welker rechtsgebied het huwelijk is
voltrokken. Daarvoor wordt zorggedragen door de notaris die de akte heeft
opgemaakt.
VÓÓR HUWELIJK REGELEN HUWELIJKSVOORWAARDEN OPHEFFEN
De huwelijksvoorwaarden gelden pas tegenover buitenstaanders, als zij zijn
ingeschreven in het openbaar huwelijksgoederenregister. Daarvoor wordt
zorggedragen door de notaris die de akte heeft opgemaakt.
In ons rechtsstelsel is het mogelijk om door middel van het sluiten van een
huwelijk vermogen geruisloos en belastingvrij te verschuiven. De Nederlandse
wet bepaalt namelijk dat de bezittingen en schulden van de man en vrouw zich
door hun huwelijk volledig vermengen tot één geheel, waarin ieder van hen
voor de helft 'gerechtigd' is.
Sinds 1 januari 1998 biedt de wet de mogelijkheid aan twee personen van
hetzelfde of van verschillend geslacht om hun relatie bij de burgerlijke
stand te laten registreren. Op dit 'geregistreerd partnerschap' zijn de
regels van het huwelijksvermogensrecht van toepassing. Dat geldt dus ook
voor de regels betreffende huwelijkse voorwaarden. Deze kan men dan
'partnerschapsvoorwaarden' noemen.
In tegenstelling tot het huwelijk ontstaat er niet automatisch een
familierechtelijke band van de vader met de kinderen die uit de relatie
geboren worden. Is dit gewenst, dan zal de vader bijvoorbeeld het kind moet
erkennen en het gezamenlijk gezag over het kind moeten aanvragen.
Hiernavolgend zullen gemakshalve overwegend de termen 'huwelijkse
voorwaarden' en 'echtgenoot' worden gebruikt.
Een man heeft geen bezit als hij trouwt, maar alleen een schuld van
?10.000,-. Zijn bruid heeft aan bezittingen ?100.000,-, zonder dat zij
schulden heeft. Door hun huwelijk worden die bezittingen en schulden
vermengd, waardoor het gezamenlijk vermogen van de echtgenoten bedraagt:
aan schulden ?10.000,-
saldo gezamenlijk vermogen (bezit)) ?90.000,-
Willen de aanstaande echtgenoten die vermogensvermenging geheel of
gedeeltelijk voorkómen, dan moeten zij vóór hun gang naar het stadhuis een
speciale regeling treffen: huwelijksvoorwaarden maken. Daarbij kan uit
diverse mogelijkheden worden gekozen. De notaris is altijd bereid advies te
geven over de meest geschikte vorm.
Ook kan afgesproken worden dat bij ontbinding van het huwelijk (bijvoorbeeld
in geval van overlijden van een van de echtgenoten of bij echtscheiding) een
zogenaamd finaal verrekenbeding van toepassing is. Dan wordt onderling
(tussen de langstlevende echtgenoot en de erfgenamen van de overledene)
afgerekend alsof men in algehele gemeenschap van goederen getrouwd is
geweest.
Het is zaak dat de aanstaande echtgenoten zich tijdig vóór hun huwelijk
afvragen of zij al dan niet huwelijksvoorwaarden zullen maken.
Ook tijdens het huwelijk (met goedkeuring van de Rechtbank) kan daartoe over
te gaan. Het huwelijk moet dan minimaal een jaar hebben geduurd. De kosten
zijn bij deze latere speciale regeling wel belangrijk hoger.
Het maken van huwelijksvoorwaarden tijdens het huwelijk kan ook ten doel
hebben de bestaande huwelijksvoorwaarden op te heffen en daardoor de
algehele vermogensvermenging alsnog in te voeren. Van die mogelijkheid wordt
nogal eens gebruik gemaakt door oudere echtparen, bijvoorbeeld in het geval
dat de man ten tijde van het huwelijk een risicodragend beroep uitoefende.
Daarom hebben zij destijds iedere vermogensvermenging uitgesloten. Maar dat
risico is na dertig of veertig jaar misschien nagenoeg verdwenen en de kans
op echtscheiding is inmiddels te verwaarlozen. Het gezamenlijk opgebouwde
vermogen staat echter alleen op naam van bijvoorbeeld de man. Zou de man
eerder dan zijn vrouw overlijden, dan hebben de kinderen recht op een
aandeel in dat vermogen. Om het erfdeel van de kinderen in de nalatenschap
van de man te verkleinen kunnen de echtgenoten hun bestaande
huwelijksvoorwaarden afschaffen en voeren zij alsnog het stelsel van
algehele vermogensvermenging in. Daardoor hebben man en vrouw ieder recht op
de helft van het gehele vermogen. Om de positie van de achterblijvende te
versterken ten opzichte van de kinderen, is een testament onmisbaar.